1,500 BC Fircoonkii la odhan jirey Seankhane Menthuhoteps IV ee Thebes ayaa sahan safar badeed u soo diray xeebaha Soomaaliya, kuwaas oo loo aqoon jirey dhulkii uduga "The Land of Punt."

7-900 AD Carab iyo Beershiyaan [Persians] ayaa xiriir la yeeshay jaaliyaadihii ku noolaa xeebaha Saylac, Muqdisho, Marka iyo Baraawe.

1214-1288 Ibna Saciid oo xukumayey magaalada Seylac, wuxuu qiray Soomaalidu in yihiin kuwii Diinta Islaamka ku fidiyey Afrika iyo agagaarkeeda.

1331 Ibna Batuuta ayaa Muqdisho yimi.

1402 Waxaa Saylac weeraray dowladii Itoobiya.

1528-35 AD Ahmed "Gurey" ayaa dagaal aan kala go' lahayn la galay Xabashida isagoo si weyn u sugay karaamadda iyo sharafta Ummadda Soomaaliyeed wxaase u soo hiiliyeen ciidan hubaysan oo Bortuqiis ah [Portugese musketeers].

1889 Kadib markii ay heshiis wada galeen Suldaano iyo Ingiriiska ayuu Woqooyiga Soomaaliya ka dhaqangeliyey Somaliland.

1894 ayaa heshiiska loo yaqaan "Tripartite Accord" waxaa wada galay Ingiriiska [Great Britain], Talyaaniga [Italy], iyo Itoobiya [Ethiopia], kaas oo ku saabsanaa dhulka Soomaaliya. Talyaaniga waxaa la siiyey dhulka soo eegaya badweynta Hindiya oo waagii dambe loo bixiyey Italian Somaliland. Heshiiskaasu wuxuu aqoonsaday in Mililikh [Menelik] uu qaato dhulka Soomaali Galbeed ee (reserve Area).

1899 Sayid Maxamad Cadulle Xasan ayaa la dagaalamay wadaamada Ingiriiska [British], Talyaaniga iyo Xabashida.

1940 Talyaaniga ayaa qabsaday dhulkii ingiriisku qaatay ee Somaliland, qabsashadaasi muddo badan masii jirin.

1947 Waxaa la asaasay xisbigii dhallinyatada Soomaaliyeed ee SYL [Somali Youth League], oo ahaa xisbigii siyaasiga ahaa ee ugu horreeyey ee Soomaali yeelato.

1950 Qaramada Midoobey [UN] ayaa dhulkii talyaanigu haystey ogolaatay xornimo gaarsiin oo uu talyaanigu sii hayo muddo 10 sanno.

1955 Ingiriiska ayaa gobolka loyaqaan Reserved Area (Ogaadeenya) iyo Hawd ku wareejisey Itoobiya.

1960 bishii June 26keedii ayaa Somaliland ka xorowdey xukunkii Ingiriiska. bishii July 1deedii isla sanadkaas ayaa Soomaaliya intii uu Talyaanigu sii hayey xorowdey oo ay labadaas qaybood midoobeen lana baxeen SOMALI REPUBLIC.

1961 ayaa lasharciyeey iskutaggii labadii qaybood ee Soomaaliya markas xorta kanoqotay.

1964 Dagaalbaa dhexmaray Soomaaliya iyo Xabashida.

1969 Waxaa xoog ku qabsaday Maamulkii rayidka ahaa, Saraakiil ka tirsan Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo la baxday GOLAHA SARE EE KACAANKA.

1972 Qoristii Afka Hooyo (Af-Soomaali).

1976 Waxaa la asaasay xisbigii Hantiwadaaga kacaanka Soomaaliya [Somali Socialist Revolutionary Party - SSRP]

1977 Waxaa dhulka Soomaali Galbeed ku dagaalamay Soomaaliya iyo Itoobiya. Waxayna Ciidamada Soomaaliyeed ay dul joogsadeen dhulka u dhexeeya Diri-dhaba iyo Addiis, hasayeeshee ciidamo gurmad ah oo ka kala socday Ruushka, Kuuba iyo Yamen ayaa u soo hiiliyay ciidmadii Xabashida ee dhabarka sii jeediyey. Sannadkii 1978 ayaa Soomaaliya dib uga soo baxday intii ay qabsadeen, waxaana sannadkii 1988 heshiis nabadeed kala saxiixday Soomaaliya iyo Itoobiya, laakiin Soomaaliya kama noqon sheegashadii Ogaadeenya.

1990 Bishii December ayaa dagaal kaqarxay Muqdisho, Janaayo 1991 ayaa siyaad Barre kabaxay Muqdisho, kadib markii ay dagaal kagahoryimaadeen USC. Dawladii Militariga ahaydna kudhacday.

MAXAA KA DAMBEEYEY????????????

TAARIIKHDA ABWAAN XASAN SHEEKH MUUMIN

Abwaan Xasan Sh. Muumin, wuxuu ku dhashay magaaladda Boorama (Gobolka AwdaL) ee Soomaaliya 1930kii, waxa dhallay Sheekh Muumin oo ahaa mufti xagga Diinta si weyn loogu qaddarin jirey. Xasan yaraantiisii wuxuu ku barbaaray asluubta wanaagsan ee Diinta Islaamku ina farayso. Wuxuu ahaa ganacsade, xirfadle iyo macallin aad loo qaddariyo.1965 ilaa 1968kii waxaa loo qaatay Radio Muqdisho inuu hal-abuuro maansooyin ku taxaluqa xagga Gabayada, heesaha iyo in uu duubo barnaamijyo ku saabsan Hiddaha & Dhaqanka Soomaaliyeed, khaas ahaan nolosha miyiga, kana sii daayo Raadiyaha. Ilaa 1968kii wuxuu ka tirsanaa shaqaalihii waaxda Hiddaha & Dhaqanka ee Wasaaraddii Waxbarashada & Barbaarinta. Wuxuu Maareeye ka noqday Golaha Murtida & Madadaalada ee Hargeysa.

Abwaan Xasan Sh. Muumin wuxuu curiyey Ruwaayado kala duwan oo ay ka mid ahaayeen:

1966 Hubsiimo Hal baa la siistaa

1967 Shabeel-naagood

1970 Gaaraabidhaan

1971 Ehelunaarka Adduunka

1972 Dunidu maskaxdey magan u tahay

Dhammaan Ruwaayadahaas oo ka kala tarjumayey hab-nololeedka bulshada Soomaaliyeed, xag dhaqan, dhaqaale iyo nolosha ijtimaaciga habda meesha ay marayeen iyo sidii loo toosin lahaa ama kor loogu qaadi lahaa wacyi gelinta ummadda Soomaaliyeed iyo hooga-tusaalayn maamuladii kala duwanaa ee waddanka ka talin jirey, abwaanku wuxuu ahaa maskaxdii dunidoo malaasan mawjadaheeda. Waxaa taariikh lama ilaawaan ah dhammaan Ruwaayadaha uu curiyey abwaanku inay ilaa manta wax u dhigmaa yar yahay, qaarna lagu tarjumay afaf kala duwan.Tusaale: Ruwaayadii Shabeel-naagood waxaa Ingiriis ku tarjumay Prof. B.W.Andrzejewski 1974, Oxford University Press, London. (Leopard among the Women).

Waxaan ka cudur daranayaa in aanan wada helin taariikhdii abwaan Xasan Sh. Muumin oo dhan, waxaanan ka codsanayaa qof kasta oo wax ka haya in uu ii soo diro.

"Wadciga aad iskaga eega" oo uu alifay abwaan

Maxamed Warsame Cilmi:

"Oogada sareetiyo, akhlaaq idil ahaanteedba

Af iyo Diin ilmuhu waalidkuu uga ekaadaaye

Haddaan la is-afgaranayn,dhashii waa ajnabi uune

In kastoon aqoon aan barnoo edebta loo sheego

Ummaddaa u macallin ah, darkaa aymigooda ahe

Ingriis wixii ku la hadleey, ehel wadaagaane

Ubad aan kuwaagii ahayn ababi soow maaha".

Waa kuma Hadraaw i

Maxamed Ibraahim Warsame(Hadraawi) waa hal-abuur maanseed, oo dabuuubta maansadiisa kala soo dhex baxay dhudhubo shareeran iyo dhadhaaabo shuban dhexdood. Maansadiisu waa dawan, baaq, hodan, xigmad, murti iyo qaylo dhaan xilliga argagixiso jirto. Hadraawi wuxuu maansada ku kala furaa aqoontiisa cilmiyeed iyo kartidiisa hal abuurnimo. Wuxuu ugu hiiliyaa ninka laga gar daran yahay iyo ninka la dulmiyayo. Wuxuu Hadraawi la jaal yahay dadka maxaysatada ah iyo kuwa aan marnaba ka tegen hidahooda iyo dhaqankooda, wuxuu kaloo la jaal yahay dadka diinta u dooda iyo cilmiga wax barashada. Hadraawi wuxuu ku lid yahay oo ka soo horjeedaa dadka-dadka dulmiya, booba, dhaca, yasa, xaqira, dadka is waaweyneeya, dhaqankooda tuura, muslimnimadooda ka taga.

KORODHSO AQOONTAADA (NEW)

HAL-KARAAN

XASILLOONIDARADA AF SOOMAALIGA

BARO NAXWAHA AFKA SOOMAALIGA

HISTORY OF AWDAL EMPIRE

AFKA SOOMAALIGA OO GABAABSI KU JIRA

Ha u daymo la'aan buugaagtan xulka ah:

1. Shimbirayow Heesa"Heesaha Carruurta" New"

2. Qaamuuska Murtida Soomaaliyeed

3. Shabeel-naagood "Waa buug laga qoray Ruwaayadii)

4. Diiwaanka Gabayada Sayidka

5. Taariikhdii Daraawiishta 1895 - 1921

6. Qaranjabkii Soomaaliya

7. Qaamuuskii Afka Soomaaliga

8. Maansooyinkii Tima Cadde

9. MAHURAAN

10. GABAYADII ISMAACIIL MIRE "New"

SOMALI RESOURCE & HERITAGE CENTER

Waa hooyga aad ka heli kartid haddii aad danayneyso ama aad jeceshay inaad

wax ka ogaatid Taariikhda, Suugaanta iyo dhaqanka Ummadda Soomaaliyeed

SOMALI RESOURCE & HERITAGE CENTER

Is a source of information for those who are interested in Somali Literature, History, and Culture.

Al-Hudaa Somali Heritage School

Saturday/Sunday school for young Somali

Children here in Ottawa, age 6 - 13years

The best Somali heritage school in Canada,

with the best Somali curriculum.

If you are interested in registering your child please send us

E-mail: alamagan@filajnet.com or call TEL: (613) 733-1463

AMOUD UNIVERSITY
PO.BOX 99 - Borama, Awdal SOMALIA.

[ Sign my Guestbook] - [Read my Guestbook ]
[Guestbook by TheGuestBook.com]

Mohamed Hussein Hadi


Somali Resource and Heritage Centre
1719 Bank St. Suite 301
Ottawa, Ontario. Canada. K1V 7Z4
Tel: 1+(613) 733-1463 Fax: 1+(613) 733-3956
E-mail: alamagan@filajnet.com

Muliyooy Saa see

A LOOK At Somali history, culture AND TRADITIONAL dances Keynote Speaker: Mohamed H. Hadi, Historian and Author

When: Saturday December 13, 2008

5:00pm - 9:00pm

A LOOK At Somali history, culture AND TRADITIONAL dances
Keynote Speaker: Mohamed H. Hadi, Historian and Author